Melden van incidenten



PrintPrint

Hoofdstuk 12 van de VCA-checklijst heeft als doel inzicht in actuele VGM-prestaties te geven en te leren van VGM-incidenten. In elk bedrijf of organisatie komen incidenten en ongevallen voor. Het is nodig deze gevallen te melden, registreren en onderzoeken.

De incidenten en ongevallen die voorkomen, betreffen ongewenste en ongecontroleerde gebeurtenissen die de normale procesgang van het werk verstoren en hadden kunnen leiden tot nadelige of schadelijke invloeden: op de gezondheid en veiligheid van mensen, op arbeidsmiddelen, op producten en diensten, op het milieu of bewoonde omgeving en op het imago ten gevolge van negatieve publiciteit. Er zijn verschillende redenen om deze incidenten en ongevallen te onderzoeken. Slachtoffers hebben recht om te weten wat er is gebeurd, waarom dat is gebeurd en hoe voorkomen kan worden dat het weer gebeurt met andere slachtoffers tot gevolg. Voorkomen moet worden dat kleine incidenten ‘uitgroeien’ tot ernstige ongevallen. Letsel en schade zijn ook onaanvaardbare economische schadeposten.

Het spreekt voor zich dat ongevallen slechts sporadisch meerdere malen achter elkaar op dezelfde wijze plaatsvinden. Eventuele maatregelen moeten dan ook niet worden gebaseerd op het enkele feitelijke ongeval. Voor de te nemen maatregelen zal men inzicht moeten hebben in het totaal van soortgelijke ongevallen en eventuele structurele oorzaken. Omdat juist deze structurele oorzaken van enorm belang zijn, is een goed systeem van melding, registratie en ongevallenonderzoek essentieel.

Definities
Van belang is te weten om welke incidenten het gaat ten aanzien van melding, registratie en onderzoek. De VCA VGM-Checklist Aannemers bevat meer definities dan de Arbowet op dit gebied. Dit is begrijpelijk omdat ten behoeve van bedrijfsprocedures duidelijk moet zijn wie wat moet doen in welk geval (zie schema 1).

Schema 1

Definities VCA VGM Checklist Aannemers

Incident
Ongewenste gebeurtenis, mogelijk schade en/of letsel tot gevolg hebbend.

Ongeval met verzuim (NL)
Arbeidsongeval (B)
Een ongeval met letsel met meer dan 1 dag verzuim/werkverlet.

Ongeval met aangepast werk
Een ongeval met letsel met niet meer dan 1 dag verzuim/werkverlet, waarna getroffene tijdelijk aangepast werk verricht.

Ongeval zonder verzuim
Een ongeval met letsel niet leidend tot meer dan 1 dag verzuim/werkverlet.

Bijna-ongeval
Ongewenste gebeurtenis die onder andere omstandigheden had kunnen leiden tot lichamelijk letsel.

Melding en rapportage
De werkgever moet die arbeidsongevallen die leiden tot de dood, blijvend letsel of een ziekenhuisopname direct melden aan de Inspectie SZW. Bij een ziekenhuisopname maakt het niet uit of de opname direct na het ongeval is of na enige tijd (dagen/weken/maanden). Van belang is de relatie van schade aan de gezondheid/letsel en de opname. De werkgever moet over plaatsgevonden arbeidsongevallen zo spoedig mogelijk schriftelijk aan de Inspectie SZW rapporteren, als daarom gevraagd wordt.

De werkgever moet een lijst bijhouden van de gemelde arbeidsongevallen en van arbeidsongevallen die hebben geleid tot een verzuim van meer dan drie werkdagen. Daarop moet hij de aard en datum van het ongeval registreren (artikel 9 Arbowet).

Onderzoeken van incidenten en ongevallen
Onderzoek naar aanleiding van alle ongevallen met en zonder verzuim, bijna-ongevallen en/of incidenten dient plaats te vinden. Dit onderzoek moet resulteren in concrete actiepunten ter verbetering waardoor ongevallen en incidenten in de toekomst worden voorkomen. Doel van het ongevallenonderzoek is dat er, op basis van een goede ongevalbeschrijving en analyse van directe oorzaken, basisoorzaken en de VGM-beheersing, concrete actiepunten worden vastgesteld, die zo snel mogelijk doorgevoerd worden.

De leidinggevenden moeten eerst maatregelen nemen om dergelijke direct dreigende ongevallen te voorkomen en daarna het ongeval onderzoeken. Dit is een ‘lijnverantwoordelijkheid’. Zo nodig kunnen zij zich bij laten staan door de deskundige VG-functionaris. Voor iedere direct leidinggevende moet het duidelijk zijn dat hij onmiddellijk actie onderneemt voor die zaken die direct maatregelen vereisen. Wanneer er een acuut ernstig risico is na een ongeval, neemt hij direct maatregelen zodat hetzelfde soort ongeval niet weer gebeurt.

Voorwaarden
Om het onderzoek volledig en betrouwbaar te laten verlopen dient er een procedure te zijn, waarin het volgende is vermeld: de termijn van afhandeling, aanwijzing van de verantwoordelijke voor het onderzoek, de toe te passen onderzoekmethode, alsmede hoe de leidinggevenden ondersteund worden bij deze belangrijke taak. Zorg ervoor dat de leidinggevenden een training krijgen in systematisch ongevallenonderzoek.

Neem in de procedure ten aanzien van de verbetermaatregelen op: het vaststellen en uitvoeren van de verbetermaatregelen, de aanwijzing van de verantwoordelijken, de planning van uitvoering van de verbetermaatregelen en de follow-up van te nemen preventieve maatregelen: direct te nemen, op middellange en op langere termijn. Publiceer en communiceer de vastgestelde leereffecten.

Van de taak waar bij de uitvoering een ongeval met verzuim heeft plaatsgevonden, moet altijd een taakrisicoanalyse worden opgesteld. Deze dient als evaluatie van de bestaande taakrisicoanalyse en levert informatie voor het op- of bijstellen van werkinstructies en/of procedures.

In een groot aantal bedrijven vindt alleen onderzoek plaats van de ongevallen met letsel, maar worden de bijna-ongevallen en incidenten in het geheel niet onderzocht. Het onderzoek van bijna-ongevallen en/of incidenten is vrijwel net zo belangrijk als het onderzoek van ongevallen met verzuim. Het onderzoek van bijna-ongevallen en/of incidenten moet ervoor zorgen dat dit soort gebeurtenissen niet ‘uitgroeit’ naar ongevallen met verzuim. Bepaal met een globaal gevarenclassificatiesysteem welke bijna-ongevallen en/of incidenten (gevaarlijke situaties/onveilige handelingen) altijd onderzocht zullen worden. Dit kan ook van toepassing zijn op het uitvoeren van een taakrisicoanalyse. Gebruik dit instrument niet alleen bij ongevallen met verzuim, maar pas het toe bij alle ‘gevallen’ met een groot gevaar/risico.

Gevarenclassificatie
Een gevarenclassificatiesysteem kan er uitzien zoals in schema 2 getoond wordt.

Schema 2

A gevaar
altijd onderzoek

Een situatie of handeling die waarschijnlijk blijvende arbeidsongeschiktheid of verlies van leven of lichaamsdelen zal veroorzaken en/of een grote schade aan installaties, machines, materiaal, milieu of productie.

B gevaar
altijd onderzoek

Een situatie of handeling die waarschijnlijk ernstig letsel/ziekte zal veroorzaken met tijdelijke arbeidsongeschiktheid of schade aan goederen, milieu of productie die ernstig is maar minder dan A.

C gevaar
onderzoek indien management of VG functionaris dat aangeeft

Een conditie of handeling die waarschijnlijk gering letsel/ziekte zal veroorzaken zonder arbeidsongeschiktheid of schade aan goederen, milieu of productie die niet ernstig is.