Veilig heffen en hijsen: een hoogwerker is géén hijsmiddel

Op veel werkplekken worden dagelijks materialen verplaatst, vaak met de beste bedoelingen, maar niet altijd op de juiste manier. Het verschil tussen heffen en hijsen lijkt klein, maar heeft grote gevolgen voor de veiligheid én voor het voldoen aan de VCA-eisen.

Wat is het verschil?

• Heffen is het verticaal verplaatsen van een last door ondersteuning van onderaf, bijvoorbeeld met een palletwagen, heftruck of schaarlift.
• Hijsen is het verticaal verplaatsen van een last (hangt aan haken, kabels of kettingen) door optrekken van bovenaf, vaak met een kraan, takel of lier.

Aangezien aan hijs- en hefwerkzaamheden meer risico’s zijn verbonden, gelden hiervoor strenge eisen. Volgens VCA-eis 9.1 mag uitsluitend gebruik worden gemaakt van materialen, arbeidsmiddelen en PBM die voldoen aan de VGM-eisen. Deze werkzaamheden mogen alleen worden uitgevoerd met goedgekeurde arbeidsmiddelen (bijvoorbeeld conform NEN 3140, NEN 2484, NEN-EN 1004 enzovoort).

Daarnaast bepaalt VCA-eis 3.2 en 3.4 dat alle medewerkers dienen te beschikken over de benodigde vakkennis en -kunde voor hun taken:

• Per functie moet een overzicht aanwezig zijn van de vereiste opleiding en ervaring.
• Er moet worden geborgd dat medewerkers aan deze eisen voldoen.
• Specifieke opleidings- of ervaringseisen worden per functie gewaarborgd.

Veelgemaakte fout: hijsen met een hoogwerker
 

In de praktijk komt het regelmatig voor dat een hoogwerker wordt ingezet om zware materialen zoals glasplaten of bouwonderdelen omhoog te brengen. Dit lijkt misschien efficiënt, maar is onveilig en niet toegestaan.

Een hoogwerker is bedoeld om personen veilig op hoogte te positioneren. Zodra deze wordt gebruikt voor het hijsen van lasten, ontstaat het risico op kantelen, schade aan de machine of ernstig letsel. Dit gebruik is in strijd met:

• De gebruikersinstructies van de fabrikant;
• VCA-eis 9.1, die vereist dat alleen geschikte en goedgekeurde arbeidsmiddelen, zoals hijs- en hefmiddelen, worden gebruikt;
• VCA-eisen 3.2 en 3.4, die voorschrijven dat alleen voldoende opgeleide medewerkers deze middelen mogen bedienen.

Risico’s bij verkeerd gebruik

• Vallende objecten of instabiliteit van de machine
• Overbelasting van de hoogwerker of het werkplatform
• Ernstige ongevallen met letsel of materiële schade
• Niet voldoen aan de VCA en de Arbowetgeving
   

Praktische tips voor veilig heffen en hijsen

• Gebruik altijd het juiste hulpmiddel voor de taak
• Laat hijs- en hefwerkzaamheden uitsluitend uitvoeren door deskundig personeel
• Gebruik een hoogwerker nooit voor het hijsen van materialen
• Zorg dat hijs- en hefmiddelen periodiek worden gekeurd
• Voer werkplekinspecties (WPI) uit conform VCA-eis 7.1

Tot slot

Veilig werken begint met bewuste keuzes. Begrijp het verschil tussen heffen en hijsen, gebruik de juiste middelen, zorg voor voldoende deskundigheid, houd voldoende toezicht en voldoe aan de VCA-eisen.