Taakrisicoanalyses (TRA's)



PrintPrint
De TRA is een belangrijke methodiek om risico’s te onderkennen en te beheersen.

Algemeen

Vraag 2.2 uit de VCA checklist 2017/6.0 vraagt:” Vinden taakrisicoanalyses (TRA's) plaats?”. Een vraag die positief moet worden beantwoord door aannemers * en ** VCA gecertificeerd en door aannemers die petrochemie VCA zijn gecertificeerd zijn.

Daarnaast eist vraag 11. onderzoek van ongevallen met en zonder verzuim/werkverlet, bijna-ongevallen en overige VGM-incidenten. Er moeten verbetermaatregelen worden vastgesteld en uitgevoerd. Indien nodig worden de risico- inventarisatie en -evaluatie en taakrisicoanalyse, aangepast op basis van de resultaten van het ongevallenonderzoek.

Dat betekent dat na elke ongevallenonderzoek ook nagegaan moet worden of de risico's en maatregelen genoemd in de risico- inventarisatie en -evaluatie of TRA volledig en betrouwbaar zijn. Ongevallen moeten beschouwd worden als manifest geworden risico’s. Risico's zijn ongevaloorzaken geworden!

De TRA is bedoeld om VGM-risico’s van door het bedrijf uit te voeren werkzaamheden in een specifieke (risicovolle) situatie of omgeving (werkplek) vast te stellen en te beheersen

Voor VCA-certificatie moet een organisatie aantonen dat de TRA plaatsvindt:

  • volgens een vaste methodiek, door omschrijving van taken (in een specifieke omgeving), daaraan verbonden risico’s en te treffen maatregelen;
  • onder verantwoordelijkheid van een bij de uitvoering van het werk betrokken lijnfunctionaris die:
    • beschikt over voldoende kennis, kunde en ervaring met betrekking tot veiligheid;
    • verantwoordelijk is voor de communicatie met alle operationele medewerkers op de werkplek.
  • risico’s vastgesteld bij een taakrisicoanalyse moeten worden beheerst door doeltreffende maatregelen.

Aantoonbaar moeten de volgende documenten aanwezig zijn:

  • methodiek taakrisicoanalyse
  • actuele taakrisicoanalyses (waarvan minstens één TRA aantoonbaar niet ouder dan één jaar.

De TRA is een belangrijke methodiek om risico’s te onderkennen en te beheersen. Hierbij gelden de uitgangspunten:

- Als je de risico’s niet kent, kun je geen maatregelen nemen.

- Als je de risico’s maar half kent, kun je alleen maar halve maatregelen treffen.

- Als je de risico’s kent, kun je de juiste maatregelen treffen.

- Een organisatie moet de risico’s willen kennen om de juiste maatregelen te treffen.

Bij de uitvoering van veel risicovolle taken of uitvoering van taken in een risicovolle omgeving worden de juiste veiligheidsmaatregelen onvoldoende of niet getroffen, met (ernstige) ongevallen en of schade tot gevolg. De oorzaak is vrijwel altijd onbekendheid met de risico’s van de risicovolle taak of de risico’s van de omgeving.

Om de juiste veiligheidsmaatregelen te treffen moeten mensen eerst de risico’s onderkennen. Daarom moet een bedrijf de risico’s van de risicovolle taken vaststellen, alsmede de veiligheidsmaatregelen. Dit dient met behulp van een vaste gestructureerde methodiek, de Taak Risico Analyse (TRA), plaats te vinden. 

De TRA vermeldt de risico’s en te nemen maatregelen om de werkzaamheden veilig en gezond te kunnen uitvoeren. Deze resultaten zijn vaak een onderdeel voor de op te stellen werkvergunning.

Beschouw de TRA als één van de laatste barrières om een ongeval te voorkomen. Bedenk: alle risico’s zijn reeds lang vóór een ongeval aanwezig, er is alleen niet op gereageerd!

 

Definities

Een risicovolle taak of taak in een risicovolle omgeving is een taak die bij onjuiste uitvoering kan leiden tot ernstig letsel, ernstige ziekte, grote schade aan eigendom, aanzienlijke milieugevolgen of grote andere verliezen. Met ‘niet juist uitvoeren’ wordt bedoeld ‘afwijken van procedure en/of voorschrift’.

De taakrisicoanalyse (TRA) is een systematische methodiek/instrument om de risico’s van een risicovolle taak te analyseren, te classificeren te evalueren en vervolgens te beheersen en te blijven beheersen.

Onder een risico verstaan we de mate van waarschijnlijkheid dat een ongewenst effect zal plaatshebben. Bij het vaststellen van de ernst van een risico spelen de volgende factoren een rol.

• De mate van waarschijnlijkheid: Hiermee bedoelen we de grootte van de kans dat een bepaald ongewenste gebeurtenis (ongeval) zal optreden. Dit is niet alleen afhankelijk van de kans op een ongeval, maar ook van de frequentie waarin de activiteit wordt uitgevoerd.

• Het ongewenste effect: Hiermee bedoelen we de omvang van de gevolgen als een ongewenste gebeurtenis plaatsvindt. Dit effect kan directe schade (aan de gezondheid - letsel) zijn, maar ook op langere termijn tot uiting komen.

Kortweg: risico is het resultaat van KANS X EFFECT.

 

Werkwijze

De werkwijze om een TRA uit te voeren omvat de navolgende vijf fasen:

1. De keuze van de te analyseren taak.

2. Het opsplitsen van de taak in taakstappen.

3. Het vaststellen van de risico’s per taakstap.

4. Classificatie van het risico.

5. Het voorstellen van de maatregelen om de risico’s te beheersen.

Het verwerken van de taakrisicoanalyse resultaten in de werkvergunning of tot een taakprocedure kan de 6e fase zijn.

 

  1. Keuze van de te analyseren taak

Bij de keuze en de analyse van de risicovolle taak moet men niet alleen denken aan de standaard werkzaamheden, maar vooral ook aan werkzaamheden bij het opheffen van storingen, reiniging, onderhoud, reparatie, af- en bijstellen, inregelen e.d.

Opsplitsen van de taak in taakstappen

Een analyse begint met het opsplitsen van de taak in een aantal elementaire stappen. Iedere stap is een chronologisch onderdeel van de taak. Elke stap dient te worden gedefinieerd of omschreven met een ‘doe-zin’.

Omschrijf hierbij ‘wat’ er wordt uitgevoerd en niet ‘hoe’ de stap wordt uitgevoerd. De opsplitsing in elementaire stappen mag niet te klein (te gedetailleerd) of te groot (te algemeen) zijn. Dit vormt meestal het grootste probleem bij de opsplitsing.

Een goede opsplitsing van een taak kan wel zo’n 10 tot 15 onderscheiden stappen bevatten. Een gedetailleerde opsplitsing is vaak niet noodzakelijk, terwijl bij een te algemene opsplitsing bepaalde aspecten van een taak verloren gaan die aanleiding tot niet onderkende ongewenste risico’s zouden kunnen vormen. Als het aantal taakstappen te groot wordt, is het beter de taak op te splitsen in deeltaken.

 

  1. Vaststellen van de risico’s

Het opsporen en vaststellen van de risico’s kan beginnen na de taakopsplitsing. Het is de bedoeling de risico’s per stap te beschrijven. De beschrijving van de risico’s gebeurt bij voorkeur door de aard van het schadegeval aan te geven (eventueel de aard van het letsel/schade aan de gezondheid). Het gaat met name om de risico’s van/uit:

• het werk zelf,

• de werkplek,

• de werkomgeving,

• de werkcondities,

• de complexiteit,

• nieuwe elementen tijdens het werk.

 

  1. Het identificeren van risico’s komt neer op het stellen van vragen als:

• Wat kan er fout gaan / welk letsel is mogelijk?

• Welk verlies kunnen we lijden bij een bepaald besluit/

• Welk verlies kunnen we lijden bij het uitvoeren van het werk?

Niet geïdentificeerde risico’s blijven mogelijk maar moeten zo gering mogelijk blijven. Van belang is dan ook de deskundigheid en vaardigheid van de opstellers van de TRA dan wel de deskundige ondersteuning bij de uitvoering en controle van de TRA.

 

  1. Classificatie van het risico

De geïnventariseerde risico’s moet men vervolgens evalueren. Dit betekent dat wordt vastgesteld hoe groot de kans is dat de geconstateerde gevaren daadwerkelijk tot uiting komen (de kans) en tevens vaststellen wat de grootte van het effect is op de mens en de omgeving. Mede aan de hand van deze evaluatie kan men vaststellen met welke prioriteit aandacht gegeven moet worden aan het risico.

 

  1. Voorstellen van de maatregelen

Voor het nemen van de maatregelen om de risico’s te beheersen is het belangrijk om eerst een doelmatigheidscontrole uit te voeren van de werkzaamheden. Vooral ook omdat het vermijden van ondoelmatige handelingen op zichzelf al bijdraagt tot de veiligheid.

De doelmatigheidscontrole zorgt ervoor dat de meest efficiënte manier om een taak uit te voeren wordt vastgelegd en dat problemen, die een taak nadelig kunnen beïnvloeden, tot een minimum zijn teruggebracht. Niet alle problemen, die ongewenst verlies kunnen veroorzaken, kunnen geëlimineerd worden. De problemen die overblijven moeten mensen beheersen.